Grondtreffen 28 november 2023: Pachtconstructies

Grondtreffen Pacht

Op 28 november kwamen ongeveer 50 belangstellenden samen voor het derde en laatste ‘Grondtreffen’ in Hotel Aduard. Het thema van de avond was pacht. Het was een avond vol inhoud, met vier sprekers en veel ruimte voor dialoog. Aan het begin van de avond vroeg Irene van Dorp aan de deelnemers welke onderwerpen zij graag besproken wilden zien. Onderwerpen als het Didam-arrest, het bevorderen van natuurinclusieve landbouw, de verhouding tussen pachter en verpachter, de looptijd van pachtcontracten, pachtprijzen, de verwachtingen van Collectief Groningen West en de nieuwe pachtwetgeving werden op de flip-over genoteerd.

Albert van Burgsteden opende de avond met een uiteenzetting over de nuances in de pachtwet. Hij leidde het publiek door het complexe systeem van pachtprijzen heen, waarbij hij opmerkte: “Dit heeft niets meer met de waarde en de kwaliteit van de grond te maken”. Uit zijn betoog werd duidelijk dat het huidige landbouwbeleid geen duidelijke langetermijnvisie biedt, wat het voor pachters en verpachters lastig maakt om een solide bedrijfsplan op te stellen. Verder illustreerde Albert de mogelijkheden binnen de meststoffenwetgeving aan de hand van een overzichtelijk stroomschema. Hij benadrukte: “Pachtvoorwaarden zijn soms een zoektocht.”

Albert van Burgsteden

Mogelijkheden Meststofwet

Na een korte onderbreking nam Frankwin Scheve, Adviseur natuurinclusieve landbouw Noord-Nederland bij Staatsbosbeheer, het woord met een presentatie over het gronduitgiftebeleid van Staatsbosbeheer en de samenwerking met boeren. Hierbij kwam het veelbesproken Didam-arrest ter sprake en de gevolgen die dit heeft gehad voor het pachtbeleid van de organisatie. Staatsbosbeheer is per 1 januari van dit jaar gestart met de openbare uitgifte van gronden waarbij een inschrijfvoorwaarde is dat men binnen een straal van 10 kilometer van het te pachten terrein gevestigd moet zijn. Deze voorwaarde wekt aanzienlijke bezorgdheid bij een aantal boeren in de zaal.

Frankwin Scheve

Een aanwezige melkveehouder deelde dat deze strikte eis hem mogelijk zijn bedrijf kost. “Regels overheersen, mensen niet,” zei hij geëmotioneerd. Staatsbosbeheer erkende de moeilijkheid van de boodschap, maar benadrukte dat hierdoor kansen ontstaan voor andere boeren. Desondanks heerste er in de zaal een algemeen gevoel dat het rigide beleid van Staatsbosbeheer de bestaande samenwerkingsrelaties, die soms al decannialang bestaan, onder druk zet. “De afstandsgrens legt een bom onder biologische boerderijen, die zo gedwongen worden om weer gangbaar te gaan boeren,” klonk het.

Jacomijn Pluimers van Collectief Groningen West pleitte voor dialoog: “Ik mis de relatie. We laten de vinkjes zien maar verliezen de persoonlijke relatie uit het oog, terwijl er in samenwerking zoveel is opgebouwd. We moeten in gesprek blijven!” Frankwin nam deze signalen ter harte, terwijl andere aanwezigen aandrongen op maatwerkoplossingen. *

André van Schaik, hoofd Natuur & Landschap bij Het Groninger Landschap, lichtte toe hoe natuurbeheer en pacht binnen deze organisatie hand in hand gaan. De nadruk ligt hierbij op natuurbehoud als primaire doelstelling, waarbij de gegenereerde inkomsten ten goede komen aan het beheer van de natuurgebieden. Een belangrijk aspect van de aanpak is het samenwerken met lokale landbouwers en bedrijven die over specifieke kennis van het gebied en de vereiste beheerpraktijken beschikken. Deze samenwerkingsstrategie stelt Het Groninger Landschap in staat om niet alles zelf te hoeven doen en er ontstaat een breder draagvlak. Aangezien het Groninger Landschap een particuliere organisatie is, heeft zij zich niet te houden aan het Didam-arrest.

Het Groninger Landschap

De laatste presentatie van de avond werd verzorgd door Riët Knol, coördinator projectadministratie en beheer grondzaken bij Prolander. Ze belichtte hoe Prolander gronden verwerft, mede om ruiltransacties mogelijk te maken. Deze gronden vereisen vervolgens beheer. In de provincie Groningen wordt veelal gewerkt met op maat gesneden oplossingen, waaronder liberale pachtcontracten met een maximale duur van één jaar, hoewel er ook langere pilotprojecten lopen. Er bestaat een aanzienlijke vraag naar langdurigere pachtperioden bij boeren, omdat korte overeenkomsten het doen van investeringen bemoeilijken. Inschrijvingen voor pacht verlopen via de website van Prolander, van 1 september tot 1 november, waarbij ook wordt gekeken naar de afstand tot andere eigendommen. “Je moet er dan toch al heen.”

Riët Knol

Laat op de avond, rond half elf, nam Irene van Dorp het woord om de bijeenkomst te besluiten. Ze keerde terug naar de vragen die aan het begin van de avond waren gesteld en stelde vast dat alle punten behandeld waren: “Alles is aan bod geweest. Ons doel was om jullie te voorzien van informatie. Ik hoop dat jullie verrijkt naar huis gaan!”

 

 * Voetnoot: Collectief Groningen West heeft na de bijeenkomst contact gezocht met het hoofd Staatsbosbeheer Groningen en de lokale boswachter. Er is toegezegd dat er gesprekken volgen met de boeren waar de afstandsgrens knelt. Ook in het landelijk overleg staat dit op de agenda.

Westerkwartier Natuurinclusief Grondtreffen Pacht